Waarom rekenen overal terugkomt in school
Docenten en leerkrachten van de Veluwse Onderwijsgroep zoeken samen naar oplossingen
Grafieken lezen bij aardrijkskunde. Procenten berekenen bij economie. Formules oplossen bij natuurkunde. Rekenen zit allang niet meer alleen in het wiskundelokaal. En juist dát maakt het onderwerp basisvaardigheden momenteel zo belangrijk binnen het onderwijs.
Binnen het thema Basisvaardigheden van de Veluwse Onderwijsgroep werken docenten uit het primair en voortgezet onderwijs samen in verschillende leernetwerken. Eén daarvan richt zich volledig op rekenen. Wat zien scholen gebeuren? Waar lopen leerlingen tegenaan? En vooral: hoe kunnen scholen elkaar helpen?
Volgens Christel Elzinga is die samenwerking hard nodig.
“Rekenen komt tegenwoordig overal terug. Niet alleen bij wiskunde, maar juist ook bij andere vakken. Leerlingen moeten diagrammen begrijpen, percentages uitrekenen en informatie kunnen interpreteren. Dat vraagt veel meer dan alleen een sommetje kunnen maken.”
Christel werkt als docent wiskunde op Veluws College Mheenpark en neemt deel aan het schooloverstijgende leernetwerk Rekenen binnen Basisvaardigheden van de Veluwse Onderwijsgroep.
Leerlingen zakken terug na groep 8
Binnen het leernetwerk valt één onderwerp steeds opnieuw op tijdens gesprekken tussen scholen: de overgang van basisschool naar middelbare school. “Leerlingen die starten in de brugklas halen vaak niet meer het niveau dat ze in groep 8 hadden,” vertelt Christel. “Dat noemen we ook wel de summer slide.”
Dat heeft volgens haar een logische verklaring.
“Rekenen is echt een vaardigheid. Je leert het vooral door veel te oefenen. Op de basisschool rekenen leerlingen dagelijks. Maar richting het einde van groep 8 verschuift de focus vaak naar andere activiteiten en daarna volgt de zomervakantie. Dan zie je dat vaardigheden wegzakken.” Juist daarom kijken scholen binnen het leernetwerk steeds vaker samen naar de aansluiting tussen PO en VO.
Waarom praten basisscholen over ‘kommagetallen’ en middelbare scholen over ‘decimale getallen’?
Een van de onderwerpen waar het leernetwerk Rekenen binnen Basisvaardigheden nu actief mee bezig is, is rekentaal. “Op de basisschool hebben ze het vaak over kommagetallen. In het voortgezet onderwijs noemen wij dat decimale getallen,” legt Christel uit. “Dat lijkt iets kleins, maar voor leerlingen kan dat best verwarrend zijn.”
Binnen Basisvaardigheden zoeken scholen daarom naar manieren om meer dezelfde taal te spreken. “We willen beter begrijpen hoe iets op de basisschool wordt aangeboden. En basisscholen willen juist weten waar leerlingen later naartoe werken. Dan kun je veel beter op elkaar aansluiten.”
Tijdens eerdere bijeenkomsten van het leernetwerk ontstonden daar direct waardevolle gesprekken over. Welke methodes gebruiken scholen? Welke strategieën werken goed? En waar zitten verschillen die leerlingen onzeker maken? “Je merkt dat veel collega’s behoefte hebben om hier meer mee te doen.”
Rekenen is niet alleen een taak van de wiskundedocent
Volgens Christel ligt daar misschien wel de grootste winst. “We moeten echt af van het idee dat rekenen alleen iets van de wiskundedocent is.” Ze noemt een herkenbaar voorbeeld. “Bij economie werken leerlingen met procenten. Bij aardrijkskunde lezen ze grafieken. Bij natuurkunde rekenen ze met formules. Dan helpt het enorm als vakken dezelfde aanpak gebruiken.” Dat gebeurt nu nog niet altijd.
“Wij leren leerlingen bij wiskunde, maar ook in het PO bijvoorbeeld werken met een verhoudingstabel. Dat geeft veel leerlingen houvast. Maar bij sommige vakken mogen ze die manier van oplossen vervolgens niet gebruiken. Dan raak je leerlingen juist kwijt.”
Meer samenwerking tussen vakken kan volgens haar veel opleveren voor leerlingen die moeite hebben met rekenen.
Meer zichtbaar maken in de klas
Ook in de klas ziet Christel kansen.
“Op de basisschool werken ze veel met concreet materiaal. In het voortgezet onderwijs doen we dat eigenlijk nog te weinig.” Daarom probeert ze rekenen letterlijk zichtbaar te maken.
“Als je praat over een kubieke meter of een kubieke centimeter, blijft dat voor veel leerlingen abstract. Maar als je een enorme zak in de klas laat zien waar daadwerkelijk één kuub in kan, en je legt dit naast een houten blokje van een kubieke centimeter, dan snappen leerlingen ineens hoe groot dat verschil is.” En juist dat soort momenten blijven hangen.
Scholen leren steeds meer van elkaar
Het leernetwerk Rekenen binnen Basisvaardigheden bestaat momenteel uit vier basisscholen en vier scholen uit het voortgezet onderwijs binnen de Veluwse Onderwijsgroep. Volgens Christel begint daar iets moois te ontstaan.
“Er zit echt een groep enthousiaste docenten die verder wil kijken dan alleen de eigen les of de eigen school. We willen ideeën delen, van elkaar leren en samen onderzoeken wat werkt.” Dat hoeft volgens haar niet meteen groot of ingewikkeld te zijn. “Je kunt het zien als een olievlek. We beginnen klein, delen kennis en hopen dat steeds meer scholen aansluiten. Daar hebben wij als leernetwerk nog wel stappen in te maken: hoe bereiken we nog meer docenten en scholen buiten ons leernetwerk.
Nieuwe bijeenkomst Basisvaardigheden op 18 juni
De gesprekken binnen de leernetwerken van Basisvaardigheden leveren ondertussen steeds meer ideeën en inzichten op. Daarom organiseert de Veluwse Onderwijsgroep op donderdag 18 juni opnieuw een bijeenkomst rondom Basisvaardigheden.
Tijdens deze middag presenteren verschillende scholen hun aanpak en praktijkvoorbeelden. Daarna gaan deelnemers met elkaar in gesprek over onderwerpen die spelen binnen het onderwijs. Heb jij ideeën, vragen of onderwerpen waar scholen samen naar zouden moeten kijken? Dan is daar alle ruimte voor. Laat ons daarom vooral weten aan welke onderwerpen je behoefte hebt om te bespreken.
Werk je bij de Veluwse Onderwijsgroep? Kijk dan op SharePoint onder Organisatie en vervolgens Basisvaardigheden. Wil je meer informatie of een keer overleggen? Neem dan contact op met Marie-Trees Meereboer via m.meereboer@veluwseonderwijsgroep.nl.