"Deze kinderen hebben niet minder talent. Ze hebben alleen minder tijd gehad."
Nieuwkomers brengen veerkracht, talent en nieuwe perspectieven mee. Toch zien veel scholen vooral de taalachterstand. Volgens Saskia en Carolien is het tijd om anders te kijken.
Je ziet het niet meteen als een leerling een Nederlandse klas binnenloopt. Maar achter die stille blik kan een wereld schuilgaan. Een huis dat niet meer bestaat. Familie die achterbleef. Een vlucht die niemand zou moeten meemaken. En vervolgens de uitdaging om in een compleet nieuw land een toekomst op te bouwen.
Juist daarom zetten Saskia, kwaliteitscoördinator bij Wereldschool De Vlinder, en Carolien, teamleider van de instroomfase van de ISK, zich iedere dag in voor nieuwkomers. Tijdens de PO meets VO-bijeenkomst delen zij hun kennis met collega's uit het onderwijs. Want één boodschap willen ze vooral meegeven: kijk verder dan de taal.
“Je bent veel meer dan alleen leerkracht”
Beiden kozen heel bewust voor het nieuwkomersonderwijs.
"Je bent hier echt van betekenis," vertelt Carolien. "In het reguliere onderwijs was ik vooral leerkracht. Hier ben je veel meer dan dat. Ouders kennen het Nederlandse schoolsysteem niet, leerlingen moeten hun weg vinden in een onbekende samenleving en soms zijn ze volledig op zichzelf aangewezen. Dan kun je als docent echt het verschil maken."
Saskia herkent dat gevoel.
"Je ziet hoeveel potentie deze kinderen hebben. Maar ze beginnen met een enorme achterstand, niet omdat ze minder kunnen, maar omdat ze simpelweg minder lang zijn blootgesteld aan de Nederlandse taal. Als wij ervoor kunnen zorgen dat zij hun talenten wél kunnen benutten, dan maak je echt verschil voor hun toekomst."
Een taal leer je niet in één of twee jaar
Een van de grootste misverstanden is volgens Saskia dat nieuwkomers na een jaar of twee de taal voldoende beheersen.
"Dat is simpelweg niet zo. Het duurt gemiddeld vijf jaar voordat een leerling een nieuwe taal echt goed beheerst. Toch verwachten we vaak dat leerlingen na twee jaar volledig kunnen meedraaien in het reguliere onderwijs. Die verwachting moeten we bijstellen."
Daardoor worden talenten soms onderschat.
"Deze kinderen hebben geen achterstand in hun eigen taal," legt Saskia uit. "Ze hebben vooral nog te weinig Nederlands kunnen leren. Dat vraagt om begeleiding, geduld en begrip."
Meer dan alleen een leerling
Wat beide onderwijsprofessionals het meest raakt, zijn niet alleen de verhalen over oorlog of vluchten.
"Het zit vaak in de kleine dingen," zegt Saskia. "Een kind dat tijdens speltherapie vertelt hoe erg het zijn kat mist. Of zijn eigen slaapkamer. Daarachter zit een enorm verlies."
Carolien herinnert zich een leerling uit Eritrea die haar diep raakte.
"Hij vertelde dat hij iedere zondag zijn jongere broertje en zusje les moest geven in hun moedertaal. Eerst begreep ik niet waarom. Tot hij zei: 'Mijn ouders spreken alleen Tigrinya. Mijn broertje en zusje leren nu Nederlands. Straks kunnen ze niet meer met mijn ouders praten.' Dat was voor mij echt een eyeopener."
Kinderen die eigenlijk geen kind meer kunnen zijn
Nieuwkomers dragen vaak verantwoordelijkheden die je van een kind niet mag verwachten.
"Veel leerlingen zijn de tolk van hun gezin," vertelt Carolien. "Ze regelen gesprekken met de huisarts, maken afspraken bij de tandarts en vertalen voor hun ouders. Mijn grootste wens is eigenlijk heel simpel: dat deze kinderen ook gewoon weer kind mogen zijn."
Een verrijking voor iedere klas
Nieuwkomers vragen aandacht, maar volgens Saskia en Carolien leveren ze minstens zoveel op.
"Zie een nieuwkomer niet als een belemmering, maar als een verrijking," zegt Carolien. "Iedere leerling brengt een ander verhaal, een andere cultuur en andere ervaringen mee."
Saskia vult aan: "We kijken vaak naar wat een leerling nog niet kan. Maar kijk ook eens naar wat hij of zij juist wél meebrengt. Sommige kinderen hebben onderweg een enorme veerkracht ontwikkeld. Anderen spreken meerdere talen of beschikken over talenten die we pas zien als we verder kijken dan de taal."
Kennis delen is geen luxe meer
Steeds meer scholen krijgen te maken met nieuwkomers. Daarom vinden Saskia en Carolien het belangrijk dat leraren beter worden toegerust.
Tijdens PO meets VO verzorgen zij workshops waarin deelnemers praktische handvatten krijgen. Van kansrijk adviseren bij de overstap naar het voortgezet onderwijs tot concrete tips voor het begeleiden van nieuwkomers in de klas.
"Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden," zegt Saskia. "Er is veel expertise beschikbaar. Maak daar gebruik van." (Expertisecentrum Wereldschool de Vlinder, info@wereldschooldevlinder.nl)
“Kijk niet naar wat ontbreekt, maar naar wat mogelijk is”
Als ze één boodschap mogen meegeven aan iedere leerkracht, hoeven Saskia en Carolien daar niet lang over na te denken.
Verdiep je in de achtergrond van een nieuwkomer. Investeer in de relatie. Luister naar de warme overdracht. En vooral: zie niet alleen wat een leerling nog moet leren, maar ook alles wat hij of zij al meebrengt.
Want uiteindelijk draait het niet om wat deze kinderen hebben meegemaakt.
Het draait om de kansen die wij hen geven om verder te groeien.